KONCEPCJA MUZEUM MIESKIEGO złożona burmistrzowi w 2015 roku.  (Koncepcja wg założeń z 1987 roku-nadal aktualna, ale bez reakcji ze strony magistratu)

Diagnoza na postawie sprawozdań składanych przez Muzeum Miejskie w ramach działalności WCK.

Wspaniałe Wadowice Okresu Galicji” - muzeum winno być zaczynem, który odtworzy atmosferę okresu CK Austrii. Możliwe do będzie poprzez odrestaurowanie miejsc związanych z działalnością instytucji z tego okresu np. „Jagiellonki”, Czytelni Mieszczańskiej, klasy muzealnej w LO Wadowice, ojcowie Karmelici, Pallotyni, okoliczne wsie itp. Turysta przejeżdżający do miasta otrzymuje bilet, który upoważnia do zwiedzenia wybranych miejsc z trasy turystycznej Miasta. Trasy mogą mieć charakter dostosowany do zainteresowań odbiory np. trasa sportowa, trasa religijna, trasa sławni Wadowiczanie, trasa wojskowa, trasa kulinarna itp. Spowoduje to, że turysta zatrzyma się w naszym mieście dłużej.

Działalność głównej siedziby ul. Kościelna 4

  1. Gromadzenie zabytków i materiałów dokumentujące historię miasta Wadowice i regionu.

  2. Uzupełnia zbiory poprzez zakupy, darowizny, zapisy, depozyty, kwerendy, badania własne i penetrację terenu.

  3. Inwentaryzuje, kataloguje i dokumentuje zbiory.

  4. Przechowuje muzealia w warunkach zapewniających pełne bezpieczeństwo.

  5. Zabezpiecza i konserwuje muzealia.

  6. Organizuje i prowadzi badania naukowe, udostępnia zbiory dla celów badawczych i oświatowych.

  7. Organizuje wystawy i prowadzi działalność kulturalno-oświatową.

  8. Prowadzi działalność wydawniczą własnych opracowań.

  9. Prowadzi bibliotekę tematyczną.

Dział I. Początki osady, wiek XIII do XV

  • dokument z 1327 r. Jana Luksemburczyka (archiwum w Pradze – kopia),

  • mapa plastyczna osadnictwa Ziemi Wadowickiej,

  • mapa księstwa oświęcimsko – zatorskiego (1450 roku – kopia),

  • plansza z tekstem lokalizacji miasta z 1430 roku,

  • pieczęć herbowa miasta z 1455 roku (kopia plastyczna),

  • plansza dziejów ziemi Wadowickiej, chronologiczna.

Dział II. Ziemia Wadowicka XVI - 1819 rok

  • portret Marcina Wadowity + życiorys,

  • reformacja i kontrreformacja: zbory ariańskie,

  • inkorporacja Ziemi Wadowickiej do Korony, przywilej Olbrachta dotyczący Wadowic (kopia),

  • przywileje dla Wadowic (oryginały i kopie),

  • samorząd gminny miasta (plansza), księgi gminne Zygodowic,

  • konfederacja barska: dokument z sejmiku księstwa zatorskiego (plansza bitwy pod Lanckoroną, szabla z okresu, karabin skałkowy,

  • panorama miasta wg Alta

  • wadowiczanie: M.Kolendowicz, J.Turobiniusz, J.Najmanowicz, B.Atłas, Cyankiewicz, burmistrz Gustkiewicz (ryciny),

  • plansza rozbioru i przyłączenia do Austrii.

Dział III. Dzieje od 1819 – 1919

  • Wadowice siedzibą cyrkułu, dekret + mapa

  • starostowie: Loretz, Mehoffer, Franz, Geppert (portrety, publikacje)

  • ustrój gminny i powiatowy – dokumenty, sylwetki burmistrzów

  • miasto wg planu z 1845 roku (mapa katastralna)

  • osadnictwo żydowskie wg tablic Groińskiego

  • szkolnictwo powszechne i zawodowe

  • gimnazjum realne

  • spółdzielczość w powiecie (Stojałowski, Stefczyk)

  • początki ruchu ludowego

  • dzieje oficyn wydawniczych

  • organizacje społeczne i niepodległościowe: TG Sokół, Promieniści, TUMWiO, Stowarzyszenie im. W. Jagiełly, Czytelnia Miszczańska, Towarzystwo Kredytowe

  • rozwój terytorialny miasta 1906 – plan nowych ulic

  • budownictwo: fotografia, plansze

  • okres Wiosny Ludów: Tygodnik Wiejski

  • rzemiosło

  • dzieje sportu i turystyki

  • straż pożarna

  • stowarzyszenia katolickie

  • zasłużone rody: Baumowie z Kopytówki, Gostkowie z Tomic, Gorczyńscy z Brzeźnicy, Sławińscy ze Stryszowa,

  • św. Rafał Kalinowski i klasztor OO. Karmelitów

Dział IV, Kontynuacja do roku 1919

  • działalność stowarzyszeń kulturalnych i społecznych,

  • gimnazjum i szkolnictwo

  • 12 pułk piechoty

  • ruch ludowy (Chocznia, Zygodowice, Bachowice)

  • OO. Pallotyni, SS. Nazaretancki, SS Albertynki

  • Grupa E, Zegadłowicza i oficyna Foltina

  • Stowarzyszenia katolickie

  • Klubu sportowe

  • Handel, usługi,

  • Przemysł

Dział V. Jadłodajnia Banasia – interaktywne muzeum – smaki z okresu XX-lecia międzywojennego.

 

 

 

 

 

(pisane na Berdyczów w 2015)

KONCEPCJA GALICYJSKIE WADOWICE
Wstep:
1. Wadowice winny wykorzystać promocyjnie i ekonomicznie wszelkie atuty, które miały jako centrum administracyjne w czasach Galicji. Wszak była to wtedy jakaś odmiana europejskiej Unii w wydaniu Habsburgów.

Miasto nie wykorzystało atutu jakim był Jan Paweł II. W okresie jego życia nie trzeba było nic robić, bo kult papieża sam nakręcał koniunkturę. W miasto trzeba tchnąć życie bo wystarczająco długo się modliło.
Nie rozwiązano ani problemów komunikacyjnych, ani społecznych. W okresie 1990 – 2014 w sferze kultury nie powstał żaden obiekt gminny, za to w kulturze fizycznej – kilkanaście. Tym samym samorząd przyczynił się do degradacji kultury umysłowej na rzecz fizycznej.
W tym czasie, kiedy Wadowice fascynowały się JPII, okoliczne miejscowości inwestowały.
Obecnie cały ruch pielgrzymkowy w imię Jana Pawła II, jest tylko pretekstem by turyści odwiedzili Inwałd i Rzyki czy Zator, który po raz pierwszy od XVI wieku notuje rozwój.

2.Jedynym atutem do wykorzystania przez Wadowice pozostaje tradycja galicyjska miasta, bo:

a/ lunaparki są już obstawione w sąsiedztwie,
b/ rekreacja i wypoczynek też ( Beskid i Jezioro Mucharskie),
c/ kult religijny i tak obstawia Kalwaria Zebrzydowska,

3. Wadowice to głównie turyści do Domu Papieża, kilkaset tysięcy rocznie.
Papież zapewnia miastu klientów. Trzeba ich tylko zatrzymać dłużej niż na czas zwiedzania kościoła i Muzeum oraz ściągnąć do ATRAKCYJNEGO centrum okoliczną młodzież, turystów znad Jeziora Mucharskiego czy widzów po koncercie w Zatorze. Ożywi to drobny handel i usługi, łącznie z usługami dla dorosłych.

Diagnoza:
Nasze miasto w niedalekiej perspektywie przestanie być postrzegane przez pryzmat Jana Pawła II. Okoliczne miejscowości już skonsumowały zainteresowanie Wadowicami. W promieniu 30 km powstały miejsca oferujące liczne niewyszukane jarmarczne atrakcje: Zator, Inwałd.
Nie jesteśmy w stanie z nimi konkurować o turystę. Szukaliśmy w TMZW takiego elementu wyróżniającego nas wśród okolicznych miast. Szansą jest dla nas Jezioro Mucharskie, które przyciągnie żeglarzy – ludzi o innych potrzebach bardziej wyrafinowanych.
Najlepszy okres rozwoju Wadowic jest związany z CK Austrią. Dlatego też do tego czasu pragniemy nawiązać odtwarzając elementy klimatu z XIX wieku. Okres ten postrzegany jest bardzo dobrze, niesie ze sobą uniwersalne wartości. Produkt turystyczny związany z tym okresem przyciągnie wszystkie grupy odbiorców (nie tylko religijne) korzystających z zaplanowanych atrakcji zarówno w okresie letnim i zimowym. Pomysł ten jest wzorowany na przykładzie Starego Sącza
Główne kierunki:

1. Uporządkowanie estetyki w centrum historycznego miasta (reklamy, szyldy itp.) stylizowane na okres Galicji.
2. Tablice historyczne upamiętniające ważne miejsca, budynki, osoby (np. skwer Bauma, zasłużonych burmistrzów dla rozwoju miasta z okresu Galicji),
3. Tablice ulic przypominające o historii tego miasta - informacja na początku i końcu ulicy o związkach nawy z historią Naszego miasta, jak nazwa ulicy zmieniała się w czasie,
4. Przywrócenie tam gdzie jest to możliwe do historycznych obiektów np.:
Pomnik Bauma – wykonany ze składek mieszkańców,
Warsztat Babińskiego – lokalna izba rzemiosła
Klasa w Liceum Ogólnokształcącym z tego okresu – ławka gdzie uczyły się roczniki Karola Wojtyły
Izba Rafała Kalinowskiego
Czytelnia Mieszczańska – obiekt wybudowany ze składek mieszkańców,
Koszary wojskowe przy ulicy Lwowskiej
5. Rewitalizacja Muzeum Miejskiego
Ekspozycja stała dokumentująca historię Galicyjskiego miasta Wadowice
Piwnica jako miejsce okresowych wystaw artystycznych promujące ludzi kultury
Wykorzystanie ogrodu – letnia estrada plenerowa
Wykorzystanie muru jako letniej Galerii Artystycznej – Wadowicka Floriańska
Promocja placówek kultury bez względu na własność podmiotu np. wspólna wejściówka
6. Aktywność ludzi na Rynku (plac Jana Pawła II)
Stała scena w okresie letnim,
Strefa pieszych – ruch turystyczny nie zakłócany przez pojazdy
Wystrój lokali gastronomicznych nawiązujących do epoki
Toalety np. kamienica nr 10 – w piwnicach stylowe toalety w wystroju z okresu galicyjskiego
7. Letnie koncerty w parku z wiedeńskim repertuarem
Szkoła muzyczna
Orkiestry dęte OSP
Różne grupy muzyczne
8. OSP – strój galowy z okresu Galicji.

9. Galicyjskie igrce młodzieży – nauka historii poprzez zabawę. W okresie wiosennym Juwenalia dla szkół ponadgimnazjalnych.

Opracowanie zostało wykonane przez członków Towarzystwa Miłośników Ziemi Wadowickiej ul. Krakowska 8, 34-100 Wadowice.

Wrzesień 2015 roku.

 

Działalność muzealna

Dzialalność archiwalna. 
Sekcja Historyczno - Archiwalna działała w latach 1977-85.Zorganizował ją i prowadził AGrodnicki. Zajmowała się poszukiwaniem materiałów archiwalnych dotyczacych miasta i regionu. Zbiory te, po opracowaniu i skatalogowaniu, byly udostepniane.Sekcja poprzez liczne spotkania z młodzieżą, popularyzowała ideę regionalizmu oraz zapoczątkowała organizację placówki pn.Dokumentacja zabytków regionu;

Dokumentacja zabytków regionu. Znaczącym dokonaniem TMZW było całościowe opracowanie bibliografii dotyczacącej regionu. Zespól Ochrony Zabytków (R.Tatka,J.Kozlowski,J.Sobala) sporządzil inwentaryzacje cmentarza żydowskiego. Opracowano także dokumentacje dotyczacą getta, zebrano i opracowano dokumentacje obiektów znajdujacych sie na wadowickim cmentarzu parafialnym i cmentarzu wojskowym. W zakresie opieki nad zabytkami dokonano inwentaryzacji zabytków ruchomych kosciola w Wadowicach oraz architektury gminy Mucharz, Tomice i Brzeznica. TMZW upamiętniło tablicami i obeliskami miejsca historyczne: pracownia W.Bałysa na al.Wolności, mogiła powstańców styczniowych, grób J.Wowry a w 1988 roku odsłonieto wykonaną przez Andrzeja Brankę tablicę pamięci Towarzystwa Gimnastycznego „Sokól”. TMZW opracowalo historie terenów przyszlego osiedla mieszkaniowego na Czumie. Na podstawie porozumienia z Generalnym Konserwatorem Zabytków, opracowano wykaz i plan sytuacyjny wszystkich obiektów zabytkowych w Wadowicach z odtworzeniem ich historii (Z.Jurczak).Efektem było wpisanie centrum historycznego Wadowic do rejestru zabytków. Inwentaryzacją objeto okolo 300 obiektów zabytkowych zwiazanych z historia Ziemi Wadowickiej i miasta Wadowic. Sporządzono równiez monografię wsi: Wieprza, Woznik i Ryczowa oraz Kleczy Dolnej.

Organizacja Muzeum Historycznego Wadowic (lata 1982 - 1988);

Z okazji 11 listopada w 1982 roku TMZW zorganizowało wystawę historyczną ze zbiorów M.Cielebona pn.Wadowiczanie na frontach II wojny światowej.Z tej okazji odbył się zjazd żołnierzy i oficerów przedwojennego 12 pp. Ta wystawa była inauguracją działalności Komitetu Założycielskiego Muzeum któremu przewodniczyli Z.Jurczak i Z.Bieniasz. Dzięki staraniom ówczesnego prezesa R.Tatki, Towarzystwo otrzymało w 1980 r. do dyspozycji lokal w budynku przy ul.Kościelnej 4, naprzeciwko Domu Papieża. Budynek, własność dr Moskały, został przez niego w testamencie przekazany Uniwersytetowi Jagiellońskiemu z wolą użytkowania na działalnośc naukowo-oświatową. Obiekt, w 1968 roku UJ przekazał miastu z zastrzeżeniem woli testatora.Na tej podstawie władze miasta udostepnily obiekt Towarzystwu, które realizując wolę dr Moskały przystąpiło do tworzenia centrum regionalego. Budynek był zamieszkały przez 8 rodzin. Dzięki staraniom wielu wadowiczan, władz miasta i spółdzielni mieszkaniowej udało sie w szybkim terminie zapewnić lokatorom lepsze mieszkania. Prace przy adaptacji budynku rozpoczęto w1983 roku.Inwentaryzację,która była podstawą wpisania obiektu w rejestr zabytków (co gwarantowało finansowanie inwestycji) jak i projekty, wykonał.J.Sobala. Całościa przedsięwzięcia kierował Z.Jurczak i J.Bąk. Remont realizowano ze składek członków zbiorowych, dotacji zakładów pracy i organizacji oraz subwencji urzędu miasta.Zdecydowaną część prac wykonano społecznie, gdyz taka zasada i idea zawsze warunkowała działalność Towarzystwa. Remontem i adaptacją zabytkowych piwnic zajmowała się młodzież ze Szkolnych Kół TMZW (głównie ZSB i ZSR w Radoczy) pod opieką A.Busia i J.Łasaka.W miarę postepu prac, oddawano do użytku poszczególne pomieszczenia: w 1984 magazyn muzeum i sklep, 1985 Dzial Zbiorów Specjalnych, 1986 muzeum,1988 galeria w piwnicach, Muzeum Historyczne m.Wadowic zainaugurowalo swoją dzialalnosc w budynku ekspozycją z okazji „120 lat Gimnazjum i Liceum” (czerwiec - pazdziernik 1986 r.)W założeniu placówka miała dokumentować, badac i udostępniać w aspekcie historycznym dokonania poszczególnych osób i organizacji.Miało to byc jedyne, regionalne muzeum, prezentujące dzieje miasta i regionu we wszystkich społecznych aspektach, poprzez sylwetki zasłuzonych mieszkańców i organizacji. Uchwalą nr XI/62 /90 Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 28.II.1990 r. utworzono Muzeum Historyczne Ziemi Wadowickiej i nadano mu Statut. Zawierał on V rozdzialów okreslajacych siedzibe, cele, zadania, zakres obowiazków pracowniczych oraz sposób odwolywania i powolywania kierownika tejze placówki oraz sposób likwidacji Muzeum. Niestety zarówno idee muzeum jak i działalność TMZW nie znalazły poparcia wśród władz samorządowych po 1990 roku. TMZW zostało usunięte z budynku przy ul.Koscielnej 4. Zezwolono jedynie na pozostawienie ekspozycji Zygmunta Krausa, poswięconej amerykańskim lotnikom, ktorą i tak usunięto w 2005 r. Rada Miejska w dniu 29.12.1993 roku, uchwałą Nr XXXVII/281/93 nadała nowy statut muzeum o nazwie „Muzeum Ziemi Wadowickiej”, które funkcjonuje w strukturze Wadowickiego Centrum Kultury.

Przywrócenie Muzeum E.Zegadłowicza (lata 1994 - 1998);

W 1994 roku utworzona zostaje przez rodzine poety Fundacja „Czartak”. Zarzad TMZW, któremu przewodniczył ówczesnie F.Suknarowski,"ostatni z Czartaka",postanowił wspomóc starania Fundacji przywrócenia muzeum poety. Po wyrugowaniu Towarzystwa z siedziby przy ul.Kościelnej, biuro i magazyny przeniesiono do Gorzenia Górnego. Tam, w Fundacji, działacze TMZW zajęli sie sprowadzeniem zbiorów Zegadłowicza z Muzeum Okręgowego w Bielsku Białej oraz niezbędnym remontem budynków muzealnych. I znowu zaangazowano wielu wadowiczan w sprawę powrotu kolekcji i uruchomienia muzeum.Dzieki życzliwości M.Fortuny, kolekcję po przewiezieniu z Bielska zabezpieczono na rok w magazynach więziennych.W tym czasie remontowano muzeum. W 1995 r.otwarto 3 sale, kaplice i sień a w rok póżniej kolejne dwie sale ekspozycji, poszerzonej o zbiory TMZW.Całość prac zwiazanych z przejęciem kolekcji i przywroceniem muzeum prowadzili Z.Jurczak, J.Zeman i A.Zegadłowicz.W okresie gorzeńskim, w latach 1994-98, TMZW prowadzi w muzeum bogata działalnośc oświatową. Organizowalo lekcje muzealne dla dzieci i młodziezy, konferencje naukowe dla nauczycieli a także prowadziło elitarny Klub Gorzeński. Pomimo licznych trudnosci i braku zaangazowania wladz gminnych w przywrócenie muzeum, Towarzystwu udało się stworzyć silny, niezależny ośrodek regionalizmu, ktory widocznie był niewygodny dla samorządu. W wyniku jego ingerencji, spadkobiercy E.Zegadłowicza odwołali w 1998 r.Zarząd Fundacji któremu przewodniczył F.Suknarowski, prezes TMZW, najwierniejszy uczeń E.Zegadłowicza, ostatni z Czartaka.Dobrze, ze ta decyzja nie dotarła do profesora miesiąc przed śmiercią.Przywrócenie Muzeum Zegadlowicza bylo jednym z ostatnich duzych zamierzen Towarzystwa w zakresie ochrony zabytków, zakonczone znacznym sukcesem.